نازل دستگاه جوش لیزری چیست | اهمیت نقش آن‌‌‌ها در فرایند جوشکاری ‌

نازل دستگاه جوش لیزری یکی از قطعات نصب‌شده در بخش انتهایی هد جوش است که شکل و نوع آن با نحوه اجرای اتصال، موقعیت قطعات و شرایط جوشکاری ارتباط دارد. نازل مسیر خروج گاز محافظ را در نزدیکی ناحیه جوش مشخص می‌کند و در بعضی مدل‌ها به هدایت سیم جوش یا حفظ موقعیت مناسب هد نسبت به قطعه کمک می‌کند.

انتخاب نازل باید با توجه به نوع اتصال، شکل قطعه، دسترسی به محل جوش و ساختار هد انجام شود. استفاده از نازل نامتناسب یا نازل آسیب‌دیده می‌تواند جریان گاز، دسترسی هد به محل اتصال و کیفیت اجرای جوش را تحت تأثیر قرار دهد.

در این مقاله، ساختار نازل دستگاه جوش لیزری، انواع آن، تفاوت شکل‌ها و نکات مربوط به انتخاب، نصب و تعویض نازل بررسی می‌شود. برای مشاهده مدل‌های موجود نیز می‌توان به صفحه نازل دستگاه لیزر مراجعه کرد.

نازل دستگاه جوش لیزری چیست؟

نازل دستگاه جوش لیزری قطعه‌ای است که در قسمت انتهایی هد جوش نصب می‌شود و نزدیک‌ترین بخش هد به محل اتصال قطعات محسوب می‌شود. شکل، ابعاد و دهانه نازل بر نحوه دسترسی هد به محل جوش و مسیر خروج گاز محافظ اثر دارد.

در فرایند جوشکاری لیزری، گاز محافظ باید به ناحیه جوش برسد تا شرایط مناسب‌تری در اطراف حوضچه مذاب ایجاد شود. نازل مسیر خروج این گاز را مشخص می‌کند و به همین دلیل انتخاب شکل و اندازه آن باید متناسب با نوع اتصال و موقعیت جوش انجام شود.

نازل همچنین در بخش جلویی هد قرار دارد و می‌تواند تا حدی مانع رسیدن مستقیم پاشش‌ها و آلودگی‌های حاصل از جوشکاری به قسمت‌های داخلی هد شود. با این حال، نازل جایگزین شیشه محافظ یا سایر قطعات اپتیکی هد نیست.

بسته به نوع هد و کاربرد، نازل ممکن است علاوه بر هدایت گاز، برای دسترسی بهتر به گوشه‌ها، جوش لبه‌ها یا هدایت سیم جوش طراحی شده باشد.

انواع نازل دستگاه جوش لیزری

نازل‌های دستگاه جوش لیزری از نظر شکل انتهایی و نحوه قرارگیری نسبت به محل اتصال با یکدیگر تفاوت دارند. انتخاب نازل باید براساس نوع اتصال، زاویه قرارگیری قطعات، استفاده یا عدم استفاده از سیم جوش و ساختار هد انجام شود.

نازل V شکل برای جوش گوشه خارجی

نازل V شکل سایز ۱٫۵ برای اجرای جوش در اتصال‌های زاویه‌دار بیرونی استفاده می‌شود. شکل انتهایی نازل به قرارگیری مناسب هد نسبت به گوشه خارجی قطعه کمک می‌کند.

نازل V شکل برای جوش گوشه داخلی

نازل V شکل سایز ۱ برای اتصال‌های زاویه‌دار داخلی استفاده می‌شود. هندسه این نازل امکان دسترسی هد به محل اتصال در گوشه داخلی را فراهم می‌کند.

نازل U شکل برای اتصال هم‌سطح

نازل U شکل سایز ۱ برای جوشکاری قطعاتی که در یک سطح قرار گرفته‌اند استفاده می‌شود. فرم انتهایی نازل با حرکت هد روی اتصال‌های بدون زاویه هماهنگ است.

نازل مخصوص هدایت سیم جوش

در جوشکاری همراه با سیم پرکننده، از نازلی استفاده می‌شود که مسیر خروج یا هدایت سیم جوش را در نزدیکی محل اتصال فراهم می‌کند. انتخاب این نازل باید با قطر سیم، ساختار فیدر و هد جوش سازگار باشد.

نازل مخصوص برش

در مجموعه برخی هدهای جوش لیزری، نازل مخصوص برش نیز وجود دارد. شکل این نازل با نازل‌های مورد استفاده برای اجرای اتصال جوش متفاوت است و برای کاربرد برش سازگار با همان هد استفاده می‌شود.

شکل نازل چه تأثیری در جوشکاری دارد؟

شکل انتهای نازل تعیین می‌کند هد با چه زاویه‌ای نسبت به قطعه قرار گیرد و اپراتور تا چه اندازه بتواند به محل اتصال نزدیک شود. به همین دلیل نازل مورد استفاده برای یک اتصال تخت ممکن است برای جوش گوشه داخلی یا خارجی مناسب نباشد.

هندسه نازل همچنین در نحوه خروج گاز محافظ مؤثر است. دهانه، زاویه و فاصله نازل تا محل جوش باید به گونه‌ای باشد که جریان گاز به ناحیه موردنظر برسد و در عین حال حرکت هد محدود نشود.

در انتخاب نازل باید شکل اتصال، فضای اطراف قطعه، موقعیت حرکت هد و نحوه استفاده از سیم جوش، در صورت نیاز، در نظر گرفته شود.

نازل‌های جوش لیزری با توجه به موقعیت اتصال و نحوه قرارگیری قطعات، شکل‌های متفاوتی دارند. برخی نازل‌ها برای حرکت روی اتصال تخت طراحی شده‌اند، برخی دسترسی به گوشه‌های داخلی یا خارجی را ساده‌تر می‌کنند و برخی نیز امکان عبور یا هدایت سیم جوش را در کنار مسیر جوش فراهم می‌کنند.

انتخاب میان این نازل‌ها باید براساس نوع اتصال، زاویه قرارگیری قطعات، فضای در دسترس هد و نیاز یا عدم نیاز به سیم جوش انجام شود.

جنس نازل دستگاه جوش لیزری

نازل باید در برابر گرمای ناحیه جوش، تماس‌های مکرر با قطعه و شرایط محیط کار مقاومت مناسبی داشته باشد. جنس نازل بسته به طراحی هد و کاربرد دستگاه متفاوت است و هنگام تعویض باید قطعه‌ای متناسب با مشخصات هد انتخاب شود.

نازل‌های فلزی

در بسیاری از نازل‌های جوش لیزری از فلزاتی مانند مس یا آلیاژهای مس استفاده می‌شود. رسانایی حرارتی، مقاومت مکانیکی و امکان ساخت دقیق دهانه از دلایل استفاده از این مواد است.

بخش‌های سرامیکی

در بعضی ساختارهای هد، قطعات سرامیکی در مجموعه انتهایی هد و نگهدارنده نازل استفاده می‌شوند. این قطعات باید هنگام باز و بسته کردن نازل در برابر ضربه و فشار محافظت شوند.

نکات نصب، استفاده و تعویض نازل دستگاه جوش لیزری

• قبل از نصب نازل، رزوه و محل اتصال آن به هد بررسی شود و آلودگی یا ذرات فلزی از این قسمت پاک شوند.
• نازل باید متناسب با ساختار هد و نوع اتصال انتخاب شود.
• هنگام باز و بسته کردن نازل نباید فشار اضافی به قطعات سرامیکی یا بخش انتهایی هد وارد شود.
• در صورت تغییر شکل دهانه، سوختگی، برخورد شدید با قطعه یا آسیب مکانیکی، وضعیت نازل باید بررسی شود.
• کیفیت جوش فقط به نازل وابسته نیست. تنظیم توان، سرعت حرکت، گاز محافظ، سیم جوش و فاصله هد نیز باید هم‌زمان بررسی شوند.
• پس از تعویض نازل بهتر است عملکرد دستگاه ابتدا روی یک نمونه آزمایشی کنترل شود.

انتخاب نازل مناسب برای دستگاه جوش لیزری

نوع نازل باید با ساختار هد، نوع اتصال و کاربرد دستگاه سازگار باشد. استفاده یا عدم استفاده از سیم جوش، موقعیت قطعه و فضای دسترسی هد نیز در انتخاب شکل نازل مؤثر هستند.

نازل دستگاه جوش لیزری در قسمت انتهایی هد قرار می‌گیرد و نوع آن باید متناسب با شکل اتصال، موقعیت قطعه، مسیر گاز محافظ و ساختار هد انتخاب شود. تفاوت در شکل و دهانه نازل می‌تواند دسترسی هد به محل جوش و نحوه اجرای اتصال را تغییر دهد.

در زمان تعویض نازل، فقط شباهت ظاهری قطعه کافی نیست و مدل هد، نحوه اتصال نازل و مشخصات قطعه قبلی نیز باید بررسی شوند. همچنین در صورت مشاهده تغییر شکل، آسیب یا فرسودگی نازل، بهتر است وضعیت آن پیش از ادامه کار کنترل شود.

برای مشاهده نازل‌های موجود می‌توان به صفحه نازل دستگاه لیزر مراجعه کرد. مشخصات دستگاه‌های جوش لیزری روتک نیز در صفحه دستگاه جوش لیزری فایبر در دسترس است.